Դիպլոմային նախագիծ. Ծեսերի նշանակությունը երեխաների գեղագիտական դաստիարակության գործընթացում

100f5e84dcea96fe9f0f7e17742d44a8

«Մխիթար Սեբաստացի»  կրթահամալիր  Քոլեջ                                         

Նախադպրոցական կրթություն

 

Դիպլոմային նախագիծ

Թեմա՝ Ծեսերի նշանակությունը երեխաների գեղագիտական դաստիարակության գործընթացում

Դանիելյան Գոհար

Ղեկավար՝ Բուրաստան  Օսիպովա

Երևան 2018թ.

Բովանդակություն

 

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

 

 Թեմայի արդիականությունը

Նախադպրոցականների դաստիարակության համակարգում կարևոր տեղ է ունի գեղագիտական դաստիարակությունը, որը նպաստում է երեխայի հուզական ոլորտի զարգացմանը և զգայական փորձի հարստացմանը, ակտիվացնում նրա իմացական գործունեությունը, բացահայտում է նրա ստեղծագործական կարողությունները և խթանում դրանց զարգացումը:

Ինչպես հայտնի է, նախադպրոցականների գեղագիտական դաստիարակությունը կոչված է  ձևավորելու երեխաների

  • գեղագիտական գիտակցությունը (տարրական գիտելիքներ արվեստի և գեղեցիկի մասին, գեղեցիկը ճանաչելու, նկատելու և գնահատելու կարողություններ, գեղեցիկի պահանջմունքի և գեղագիտական ճաշակի դաստիարակություն),
  • ինչպես նաև գեղագիտագեղարվեստական ընդունակություններն ու կարողությունները (նկաչություն, ապլիկացիա, ծեփակերտում և այլն):

Այս կարողությունները խիստ կարևոր են համակողմանի զարգացած անձնավորության ձևավորման համար։

Մյուս կողմից  ազգային տոները, ծեսերն ու ծիսակարգերը մեծ հնարավորություն են տալիս երեխաների գեղագիտական դաստիարակության համար.  տալով գիտելիք (տեղեկություններ ազգային սովորությունների մասին), ձևավորելով երաժշտական կարողություններ, ճաշակ (ծիսական, ազգային երգ ու պար), ինչպես նաև գեղարվեստական հմտություններ (ծեսերին նախապատրաստվելիս ծիսական ատրիբուտների պատրաստում, նկար, ծեփակերտում և այլն)։

Ասվածը ցույց է տալիս, որ դիպլոմային աշխատանքի թեման արդիական է և կարևոր։

Աշխատանքի նպատակն է. ուսումնասիրել նախադպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ցույց տալ ազգային ծեսերի՝ որպես երեխաների գեղագիտական  դաստիարակության արդյունավետ միջոցի դերը։

Դիպլոմային աշխատանքն ունի.

  • ներածություն,
  • 2 գլուխ,
  • եզրակացություն ,
  • գրականության ցանկ
  • հավելվածներ՝ կատարված գործնական աշխատանքի տեսանյութերով։

ԳԼՈՒԽ 1.

ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆՆԵՐԻ ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ԴԱՍՏԻԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

1.1. Նախադպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության
նպատակն ու խնդիրները

Նախադպրոցականների դաստիարակության համակարգում կարևոր տեղ է ունի գեղագիտական դաստիարակությունը: Գեղագիտական դաստիարակությունը հատուկ կազմակերպված մանկավարժական գործընթաց է, որն ուղղված է երեխայի գեղագիտական զգացումների, կյանքում և արվեստում գեղեցիկի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորմանը, շրջապատող իրականության հանդեպ գեղագիտական վերաբերմունքի, գեղագիտական գնահատականի ձևավորմանը:

Գեղագիտական դաստիարակությունը նպաստում է  նախադպրոցականի հուզական ոլորտի զարգացմանը և զգայական փորձի հարստացմանը, ակտիվացնում նրա իմացական գործունեությունը, բացահայտում է նրա ստեղծագործական կարողությունները և խթանում դրանց զարգացումը:

Նախադպրոցական, հատկապես ավագ նախադպրոցական  տարիքում երեխայի գեղագիտական դաստիարակության հիմնական նպատակը երեխաների գեղագիտական գիտակցության և ճաշակի ձևավորումն է:

Գեղագիտական դաստիարակության խնդիրները կարող ենք բաժանել երկու խմբի։

Առաջին խմբի խնդիրներն ուղղված են երեխաների գեղագիտական գիտակցության ձևավորմանը: Դրանք են.

  • գեղեցիկի, արվեստի մասին տարրական գիտելիքների փոխանցումը.
  • գեղեցիկին կամ տգեղին հուզականորեն համարժեք արձագանքելու ունակության ձևավորումը.
  • գեղեցիկը նկատելու և գնահատելու կարողությունների ձևավորումը.
  • գեղեցիկը ճանաչելու պահանջմունքի զարգացումը.
  • գեղագիտական ճաշակի դաստիարակությունը:

Երկրորդ խմբի խնդիրները նպաստում են գեղագիտա-գեղարվեստական ընդունակությունների զարգացմանն ու կարողությունների ձևավորմանը: Այս տարիքում այդպիսի խնդիրներ կարող են լինել.

նկարչական ունակությունների և կարողությունների ձևավորումը.

  • ծեփակերտման ունակությունների և կարողությունների ձևավորումը.
  • ապլիկացիայի ուսուցումը.
  • կառուցողական (ճարտարապետա-֊շինարարական) ունակությունների և կարողությունների ձևավորումը.
  • երաժշտական ընդունակությունների զարգացումը, երաժշտա-ռիթմիկ կարողությունների ձևավորումը,
  • պարարվեստի տարրերի ձևավորումը,
  • դեկորատիվ արվեստի տարրերի ձևավորումը,
  • արտաքին և ներքին միջավայրի ձևավորման (դիզայնի) մասին ընդհանուր գաղափարների փոխանցումը,
  • գեղարվեստա-խոսքային ընդունակությունների զարգացումը և արտահայտիչ խոսքի ձևավորումը:

1.2. Գեղագիտական դաստիարակության բովանդակությունը

Գեղագիտական դաստիարակության բովանդակությունը ավագ նախադպրոցական տարիքում հիմնականում կառուցվում է երկրորդ խմբի խնդիրների հիման վրա, մշակվում են ծրագրեր և տեխնոլոգիաներ’ ուղղված նախադպրոցականի գեղագիտական տարբեր կարողությունների ձևավորմանը: 

Բարեկիրթ և գեղագիտական ճաշակով ստեղծված միջավայր

Բարեկիրթ միջավայրը երեխայի գեղագիտական դաստիարակության
հիմնական պայմանն է և միջոցը: Գեղագիտական դաստիարակության հիմնական միջոցը երեխայի մշտական հաղորդակցումն է արտաքին միջավայրի և կենցաղի գեղագիտական կողմերի հետ: Ամենօրյա շփումը գեղեցիկի հետ նպաստում է երեխայի կողմից գեղեցիկի ընկալմանը, գեղեցիկի կառուցմանը, ստեղծմանը և ի վերջո՝ գեղեցիկ միջավայրում ապրելու ցանկությանը, պահանջմունքի զարգացմանը:

Հայրենի բնության գեղագիտական ազդեցությունը

Գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստող ամենալավ միջավայրը հայրենի բնությունն է: Գեղագիտական դաստիարակության կարևորագույն պայմաններից է բնության հետ երեխայի շարունակական շփման ապահովումը: Հայրենի բնությունն իր ազգամշակութային բազմադարյա շերտերով, քարակերտ և ձեռակերտ կոթողներով, ազգի պատմոսթյամբ, լեզվով և կենցաղով’ ընդհանրական ձևով հենք է հանդիսանում գեղագիտական դաստիարակության համար:

Արվեստի ներգործությունը

Արվեստի ներգործությունը գեղագիտական դաստիարակության կարևոր պայմաններից է: Արվեստի ժանրերից հարկ է առանձնահատուկ անդրադառնալ գեղարվեստական գրականությանը, որի դերն ու նշանակությունն անփոխարինելի է նախադպրոցականի գեղագիտական գիտակցության զարգացման գործում: 

Ժողովրդական բանահյուսության

Հատկապես հզոր է ժողովրդական բանահյուսության (հեքիաթների, շուտասելուկների, սուտասելուկների, հանելուկների,ասացվածքների, խաղիկների և ծեսերի) ներգործությունը: Հեքիաթների երևակայական կերպարները ներառում են բարու և չարի հավաքական նմուշներ, բարոյականության և գեղեցկության տարրեր, որոնք ընդհանրացված ձևով նպաստում են երեխայի կողմից երկրային կյանքի իմաստավորմանը, իրական կյանքում բարու և չարի տարանջատմանը:

Ինքնուրույն գեղարվեստական գործունեությունը

Նախադպրոցականի գեղագիտական զարգացմանը լավագույնս նպաստում է ինքնուրույն գեղարվեստական գործունեությունը:

Գեղարվեստական գործունեությամբ ինքնուրույն զբաղվելու կարողությունը զարգանում է աստիճանաբար, անցնելով ձևավորման երեք փուլ.

  • վերարտադրող (ռեպրոդուկտիվ) գործունեության ձևավորում,
  • ստեղծագործական բնույթի, մեծահասակների հետ համատեղ գործունեության ձևավորում,
  • ինքնուրույն գեղարվեստական գործունեության ձևավորում, որն աստիճանաբար վերածվում է ստեղծագործության:

Գեղագիտական դաստիարակության միջոցները արդյունավետ են ինչպես ինքնուրույն կիրառման, այնպես էլ համատեղ օգտագործման պայմաններում:

Գեղագիտական դաստիարակության կազմակերպման ձևերը բազմաթիվ են և բազմաբնույթ:

Մանկապարտեզում իրականացվող մանկավարժական գործընթացում ծրագրավորված կազմակերպվում են բազմատեսակ պարապմունքներ,

  • խաղ- պարապմունքներ,
  • պարապմունք-վիկտորինաներ,
  • էքսկուրսիաներ,
  • տոնահանդեսներ
  • ծեսեր և այլն:

Պարապմունքների համակարգում իրենց ուրույն տեղն են զբաղեցնում կերպարվեստային պարապմունքները: 

1.3. Կերպարվեստային գործունեություն

Մանկապարտեզում կերպարվեստի ծրագրի նպատակն է երեխաների տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխանող գեղարվեստական արժեք ներկայացնող նյութերի հիման վրա երեխաների կերպարվեստային գործունեությունը:

Կերպարվեստային ընդունակությունների և պատկերացումների ձևավորումը հիմնականում տեղի է ունենում  ծեփակերտման, նկարչական աշխատանքների միջոցով։

Այս դեպքում առավել արդյունավետ դեր են կատարում շրջապատող կյանքի կոնկրետ յուրահատկությունները՝ բնական լանդշաֆտը, նրա գունային գամման, ազգային նախշերը, կենցաղի առանձնահատկությունները հաշվի առնող թեմատիկայի միջոցով:

Նման թեմաներ կարող են լինել ազգային ծեսերն ու ծիսակատարությունները

Պետք է նկատի ունենալ, որ երեխաների գեղագիտական դաստիարակությունը իրականացնելիս օգտագործում ենք ժողովրդական ստեղծագործությունների լավագույն նմուշները: 

1.3.1. Կերպարվեստային գործունեության խնդիրները

Ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների կերպարվեստային գործունեության պետական ծրագրի հիմնական խնդիրներն են’

  • զարգացնել երեխաների գեղարվեստա — ստեղծագործական ունակությունները.
  • երեխաների մեջ ամրապնդել և կատարելագործել կերպարվեստային գործունեության այբուբենը՝ գծանկարի, գունանկարի, ծեփակերտման, ապլիկացիայի, դեկորատիվ կիրառական աշխատանքի հիմունքներ.
  • նկարչության ուսուցում բնօրինակից հիշողությամբ և երևակայությամբ, և դրա հիման վրա երեխաների տեսողական հիշողության տարրական պատկերացումների, ստեղծագործական երևակայության զարգացումը.
  • երեխաների գեղագիտական ընկալման, գեղագիտական ճաշակի, իրականության երևույթների և առարկաների նկատմամբ հուզական-զգայական վերաբերմունքի զարգացումը և կատարելագործումը.
  • երեխաների մեջ ձևավորել կերպարվեստի նկատմամբ սիրո և հետաքրքրություն,
  • նպաստել երեխաների անհատականության զարգացմանը:

Երեխաների կերպարվեստային և ստեղծագործական գործունեության արդյունավետությունը կախված է մի շարք պայմաններից.

ա) ուսուցման մեթոդների ճիշտ օգտագործումը.

բ) կերպարվեստի պարապմունքների որոշակի ռիթմով հերթագայելը (բնօրինակից նկարչության մի պարապմունքին հաջորդելու է ծեփակերտումդ, ապա ապլիկացիան և այլն):

1.3.2. Կերպարվեստային գործունեության խնդիրները և տեսակները

Նկարչական գործունեություն

Նկարչական գործունեությունը շրջապատող առարկայական աշխարհի ու երևույթների պատկերման գործընթաց է’ երանգավորման և գրաֆիկական եղանակներով: Այն հնարավորություն է տալիս երեխաներին բնօրինակից հիշողության և թեմատիկ նկարչության միջոցով իրենց տեսածն ու զգացածը պատկերել հարթության վրա’ հարթապատկերային և հեռանկարչական եղանակներով: Նկարչությունը

հնարավորություն է ընձեռում նաև պատկերի մեջ արտահայտել առարկայի կամ երևույթի բնորոշ հատկանիշները, կերպարներում գեղարվեստորեն տեսածը կամ զգացածը:

Ծեփակերտում

Ունենալով դիտման և շոշափման բազմաթիվ կետեր, երեխան հնարավորություն ունի ծեփակերտելու առարկայական ձևերը: Ծեփակերտումը նպաստում է երեխաների տարածական մտածողության զարգացմանը, նրանց մեջ ձևավորվում է ձևի գեղարվետական ընդհանրացման կարողություններ:

Ապլիկացիա

Դեկորատիվ ստեղծագործական գործունեություն է, որն ուղեկցվում է հիմնականում հարթապատկերային ձևերի օգտագործմանը: Տարբեր նյութերից (գունավոր թուղթ, ստվարաթուղթ, փայլաթիթեղ, բնական նյութեր, գործվածքների մնացորդներ) երեխաները ստեղծում են զանազան կերպարներ, զարդեր, առարկաներ:

Գեղարվեստական գործունեության այս տեսակը’ տարբեր ձևերի (երկրաչափական, բուսական, կենդանական) ուրվապատկերների կտրելն է ու համապատասխանորեն սոսնձելն է թղթի վրա: Թղթից և ստվարաթղթից ապլիկացիաներ ու իրերի պատրաստում: Թղթի ծալման և կտրտման եղանակով տարբեր խաղալիքների, կենդանիների կերպարների պատրաստում և նախշազարդում: Երեխաների մոտ մշակվում է թուղթը ինքնուրույնաբար ծալելու, կիսելու, մասերի բաժանելու կարողություն, մի քանի տակ (տարբեր ուղղություններով) ծալեր հարթելով կտրել մինչև ծալվածքի ծայրը (տուփ, զամբյուղ և այլն): Պատրաստված խաղալիքները նախշազարդել և օգտագործել խաղերի ընթացքում:

Աշխատանք բնական նյութերով

Սա նպաստում է երեխաների ստեղծագործական ունակությունների և երևակայության զարգացմանը, դեկորատիվ բույսերի, նրանց անվանումների, գույնի և ձևի ծանոթացմանը: Ամրապնդում է ծաղկի հարդարման, չորացած բույսերով կոմպոզիցիաներ կատարելու կարողությունը:

Երեխաները պատրաստում են խաղալիքներ, հուշանվերներ, մասնակցում ցուցահանդեսների կազմակերպման և ձևավորման աշխատանքներին, որը նպաստում է նրանց մեջ դիզայնի կարողության տարրերի արթնացմանը: 

Կառուցողական աշխատանք

Կառուցողական աշխատանքը նպաստում է երեխաների մեջ ձևավորելու ընդհանրացված պատկերացումներ’ կառուցողական շինության մասին: Կարողանալ շինության կառուցման ընթացքում ձևափոխել դետալների օգտագործումը’ մասը փոխարինել մյուսով’ չխախտելով հիմնական կառուցվածքը: Նկարներին, լուսանկարներին նայելով կառուցել շինություններ, մեքենաներ և այլն:

Այս տիպի կառուցողա — հորիզոնական գործունեությունը ընդլայնում է երեխաների գիտելիքները շրջակա աշխարհի մասին, հնարավորություն է ստեղծում ինքնուրույնաբար շարունակելու ավելի բարդ բովանդակություն ունեցող շինությունների կառուցումը:

Հաշվի առնելով երեխաների ցանկությունները, հետաքրքրությունները և նախասիրությունները, նրանց անհրաժեշտ է տրամադրել տարբեր կառուցողական նյութերի հավաքածուներ’ փայտ, մետաղ, պլաստմասսա և այլն:

Թղթի աշխատանք

Այս աշխատանքները ամրապնդում են  թուղթը ծալելով կիսելու կարողությունը (ալբոմ), 4 տակ (տարբեր ուղղություններով) ծալքերը հարթելով կտրել մինչև ծալվածքի ծայրը (ստանալ տուփը կափարիչով’ առանց սոսնձի, ծալված զամբյուղ և սոսնձած զամբյուղ): Շրջանը բաժանել ըստ տրամագծի, պատրաստել խաղալիքներ պարզ, ըստ պատրաստի ձևվածքի (տնակ,- աթոռ, նստարան և այլն): Թղթի աշխատանքով կառուցողական նյութերը ստորև տրվում են քառորդներով, միաժամանակ դաստիարակին հնարավորություն ընձեռելով ընտրություն կատարելու:

Կերպարվեստային ստեղծագործությունների ծանոթացում

Ծանոթացումը կերպարվեստային ստեղծագործություններին, հուզական վերաբերմունքը պատկերված երևույթի նկատմամբ, զարգացնում է գեղագիտական ըմբռնումներն ու ճաշակը, համակարգում է երեխաների գիտելիքները արվեստի մասին, որն իրականացվում է պարապմունքների և հատուկ կազմակերպված զրույցների միջոցով: Երեխաներին ծանոթացնում ենք ինչպես հայ նկարիչների, այնպես էլ այլ ժողովուրդների նկարիչների ստեղծագործություններին, ինչհես նաև կեպարվեստի տարբեր տեսակներին.  գեղանկարչություն, գրաֆիկպ, դեկորատիվ կիրառական արվեստ:

1.4. Նախադպրոցական տարիքի երեխաների զարգացման
համար անհրաժեշտ միջավայրը

Նախադպրոցական երեխաների զարգացման և կրթական պետական չափորոշիչները սահմանում են երեխաների կարողությունների և գիտելիքների վերաբերյալ ակնկալիքները` պայմանավորված տարիքային բնականոն զարգացման և ազգային-մշակութային առանձնահատկություններով։

Երեխաների զարգացման չափորոշիչները նկարագրում են, թե ինչ պետք է իմանա և ինչ կարողանա անել երեխան տվյալ տարիքում: Այս փաստաթուղթը մանկավարժներին և  ծնողներին կարևոր տեղեկություններ է տալիս զարգացման տարբեր ոլորտներում տվյալ տարիքի երեխաների զարգացմանը և ուսումնառությանը առչվող ակնկալիքների վերաբերյալ։

Չափորոշչային պահանջների հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ երեխաների ուսումնառությունը և զարգացումը բազմակողմանի է, քանի որ ֆիզիկական զարգացման հետ մեկտեղ զարգանում է նաև երեխայի խոսքն ու լեզուն, զգացմունքները, սոցիալական շփման և իմացական հմտությունները և այլն: Հետևաբար, բոլոր ոլորտները կարևոր են երեխայի համակողմանի զարգացման համար և պետք է հավասարապես արժևորվեն: 

1.1. Երեխայի զարգացմանը նպաստող միջավայր

Երեխայի զարգացման համար անհրաժեշտ է անկաշկանդ միջավայր, որտեղ նա կկարողանա արձագանքել շրջապատին: Այն պիտի լինի բնության և սոցիալական միջավայրի համակցված մոդել, որպեսզի երեխային մղի սեփական գործողությունները համաձայնեցնելու այդ միջավայրի օրենքներին:

Ուսուցումը զարգացման բնականոն գործընթացն ամրապնդող և մշակութային գործոններ ձևավորող միջոց է: Ուսուցմանը մեծապես նպաստում է միջավայրը: Որպեսզի միջավայրը զարգացնող լինի, այն պետք է`

  • հնարավորություն տա երեխայի անհատական զարգացմանը,
  • մղի երեխային ինքնաբուխ, ստեղծագործական գործունեության,
  • համապատասխանի երեխայի կարիքներին և զարգացման մակարդակին:

3-6 տարեկանների համար ուսումնառությունը խաղ է, իսկ խաղը` ուսումնառություն, ուստի այս երկու գործընթացները չի կարելի միմյանցից զատել: Երեխաների համար խաղային միջավայրի ստեղծումը նրանց ուսումնառության արդյունավետության գրավականներից մեկն է: Ուստի շատ կարևոր է 3-6 տարեկան երեխաների ուսուցումը կազմակեպելիս հաշվի առնել զարգացնող միջավայրին ներկայացվող հետևյալ պահանջները:

1.1.1. Աշխատանքային կենտրոններ

Ֆիզիկական միջավայրը մանկապարտեզներում սովորաբար բաժանվում է աշխատանքային կենտրոնների: Կենտրոնները թույլ են տալիս երեխաներին ինքնուրույն կողմնորոշվել ուսումնախաղային նյութերի և սարքավորումների ընտրության հարցում և զբաղվել իրենց համար կարևոր ու իմաստալից ուսումնական  գործունեությամբ:

3-6 տարեկան երեխաների համար նախատեսված խմբասենյակներում սովորաբար լինում են հետևյալ աշխատանքային կենտրոնները.

  • գրաճանաչության
  • մաթեմատիկայի
  • արվեստի
  • երաժշտության
  • շինարարության
  • դերային խաղերի
  • խոհարարության
  • բնագիտության
  • ավազի և ջրի:

Խաղը երեխայի դաստիարակության գլխավոր, գրեթե միակ միջոցն է: Խաղի շնորհիվ երեխան մշտապես առաջ է գնում իր զարգացման մեջ, այն խթանում է նրա սովորական վարքագիծը: Խաղի ժամանակ երեխան, կարծես, ինքն իրեն ավելի մեծ է զգում:

Քանի որ խաղը երեխայի առաջատար գործունեությունն է, ուստի աշխատանքային կենտրոններն օգնում են դաստիարակին` օգտագործելով տարբեր գրավիչ նյութեր, ծրագրել տվյալ տարիքին համապատասխան գործունեություն, պլանավորման գործում ներգրավել նաև երեխաներին: Աշխատանքային կենտրոններում երեխաները սովորում են միմյանցից, բնականոն շփման միջոցով հաղորդակցվում իրար հետ, խնդիրներ լուծում, որոշումներ կայացնում, վերարտադրում իրենց մտքերն ու գիտելիքները, ձեռք բերում համատեղ աշխատելու հմտություններ:

Մեր դիպլոմային աշխատանքի թեմայից ելնելով անդրադառնանք կենտրոններից երկուսին՝ արվեստի և երաժշտության կենտրոններին։

Արվեստի կենտրոն

Արվեստի աշխատանքային կենտրոնը երեխաներին խրախուսում է հետազոտելու և զարգացնելու իրենց ստեղծագործական ունակությունները, ծանոթանալու նոր նյութերի, դրսևորելու իրենց զգացմունքները: Այս տարածքում օգտագործվող նյութեր կարող են լինել ներկերը, թուղթը, մկրատը, գունավոր մատիտները, մոմամատիտները, ծեփամածիկը, կավիճը, գործվածքը կամ նյութերի կտորտանքը` սոսնձելու և փակցնելու համար: Այստեղ կարող են ավելացվել նաև բնական նյութեր, օրինակ` փայտ, տերևներ, ավազ, եղևնու կոներ, կաղիններ և այլն:

Այս կենտրոնում զարգանում է ստեղծագործական ինքնուրույնությունը, խոսքային և ոչ խոսքային հաղորդակցումը, սեփական արժանապատվության գիտակցումը, մանր և մեծ շարժողական հմտությունները, մտավոր ունակությունները: Արվեստի կենտրոնը նպաստում է երեխաների գեղագիտական դաստիարակությանը և օգնում է երեխաների մեջ սեր արթնացնել արվեստի նկատմամբ:

Երաժշտության կենտրոն

Երաժշտությունը մշտապես օգտագործվել է երեխաներին հանգստացնելու, սփոփելու, զբաղեցնելու և կրթելու համար: Երեխաների կյանքում խոսքը, շարժումը, խաղը և երգը միասնական են: Համարվում է, որ երեխայի բնական խոսքն ու շարժումները պետք է դառնան երաժշտական փորձառության խթաններ, և որ երեխաները պետք է երաժշտության ստեղծման գործում մասնակիցներ դառնան:

Երաժշտության կենտրոնի աշխատանքը նպաստում է երեխաների համակողմանի զարգացմանը: Նրա առավել ակնհայտ նշանակությունը կապված է հուզական զարգացման հետ: Յուրաքանչյուր մշակույթ ունի սիրո, փաղաքշանքի, ուրախության, խիզախության, տխրության երաժշտական դրսևորման իր ուրույն պարզունակ օրինակները, որոնք երեխաները հեշտորեն կարող են յուրացնել և դրանց միջոցով արտահայտել իրենց զգացմունքները:

Երաժշտությունը նաև զորեղ միջոց է սոցիալական զարգացումը խթանելու համար: Երեխաների խումբը կարող է համատեղ երգել կամ նվագակցել` մեծ հաճույք ստանալով այդ խմբային գործունեությունից: Հաճախ այն երեխաները, ովքեր դժկամությամբ են մասնակցում կամ ինքնարտահայտվում խմբային պարապմունքների ժամանակ, ավելի մեծ պատրաստակամությամբ են միանում երգին կամ պարին: Մանկական երգերից շատերը նախատեսում են զուգորդող շարժումների կատարում: Այս երգերը, որոնց ընթացքում երեխաները միաժամանակ կատարում են միևնույն շարժումները, հատկապես արդյունավետ են այլ հանգամանքներում պասիվություն դրսևորող երեխաներին աշխուժացնելու և ներգրավելու իմաստով:

Երաժշտությունը խթանում է նաև լեզվական ունակությունների զարգացումը: Մարդկային խոսքին հատուկ է թե՛ ռիթմիկ և թե՛ մեղեդային կառուցվածքը: Սովորաբար երեխաները խաղում են բառերի հետ ռիթմի և մեղեդու տարրերի կիրառմամբ: Այս բնական խաղը մանկավարժի կողմից կարող է օգտագործվել երեխաների ուշադրությունը լեզվի հնչողության վրա դարձնելու համար: Օրինակ` նա կարող է օգնել երեխաներին սովորել խմբի մյուս երեխաների անունները` ցուցադրելով յուրաքանչյուր երեխայի անվան ռիթմը ծափերի կամ դափերին հարվածելու միջոցով:

Երաժշտությունը կարող է նաև օգնել երեխաներին ընդլայնելու իրենց լեզվական կարողությունները: Մեղեդին հղկում է հիշողությունը, հետևաբար երեխան կարող է հիշել երգի այն բառերը, որոնք իր բնական խոսքից մի փոքր բարդ են, այնուհետև օգտագործել դրանք նաև իր խոսքում: Երաժշտությունը զարգացնում է բառապաշարը: Մեծ է այնպիսի երգերի թիվը, որոնք պարունակում են թվարկումներ ու երևույթների անվանումներ, որոնց միջոցով երեխաների բառապաշարը կհամալրվի նոր բառերով: Երեխաները կարող են ծանոթ մեղեդիների օգտագործմամբ սեփական երգեր հորինել՝ պատմելով իրենց պատմություններն ու արտահայտելով անհատական զգացողությունները:

Երաժշտության միջոցով զարգանում են երեխաների շարժողական հմտությունները: Մատնախաղերը երեխային հնարավորություն են տալիս շարժելու մատներից յուրաքանչյուրն առանձին-առանձին` ի պատասխան որոշակի երգի, հետևաբար հղկում են աչքերի ու ձեռքերի կոորդինացիան: Պարզունակ ինքնաշեն գործիքները զարգացնում են նուրբ շարժողական հմտությունները, ինչպես դրանց պատրաստման, այնպես էլ նվագելու ընթացքում: Ինքնաբուխ պարերն ու երաժշտությանը համահունչ շարժումները ևս խթանում են շարժողական կոորդինացիան: Թեև երեխաների հորինած պարային շարժումները մեծապես նպաստում են նրանց զարգացմանը, տեղին է նաև ժողովրդական պարերի մի քանի հասարակ շարժումներ սովորեցնել նրանց խմբային ներկայացումների համար:

Երաժշտության օգնությամբ կարելի է նաև երեխաներին ուսուցանել ինքնուրույնաբար կատարել որոշ գործողություններ: Առանձնապես արդյունավետ են լվացվելու մասին երգերը, սակայն կարող են լինել նաև երգեր հագնվելու, ուտելու, մաքրություն ապահովելու, զբոսանքի գնալու, կանոնները պահպանելու մասին:

Խմբասենյակում կարելի է ունենալ դասական և ազգային մանկական երաժշտական ձայնագրությունների հավաքածու, ինչպես նաև բնության երևույթների և կենդանական աշխարհի ձայների ձայնագրություններ (ջրի, քամու աղմուկ, թռչունների ձայն և այլն):

Երաժշտության գործունեության ձևերը նախակրթարանում. 

  • Երգեցողություն
  • Ունկնդրում
  • Պար
  • Ծեսերի, ծիսական գործողությունների իրականացում
  • Ռիթմիկ և երաժշտա-ռիթմիկ վարժություններ, երաժշտական և այլ խաղեր
  • Նվագակցություն «բնական», հարվածային և շրխկան նվագարաններով

Երգեցողության խնդիրները.

  • ազգային, մանկական (մանուկների կողմից ստեղծված ազգային խաղերգեր) նյութի յուրացում,
  • ինտոնացիոն մաքուր երգեցողության մշակում,
  • երաժշտական ունակությունների զարգացում,
  • երգի կատարողական գրագիտության և կուլտուրայի մշակում (5-6 տարեկաններ),
  • երգի կերպարային զգացողություն,
  • ճաշակի ձևավորում:

Ունկնդրվող նյութերը ենթադրում են.

— երաժշտական, գեղագիտական ճաշակի ձևավորում,
— ազգային, հոգևոր և համաշխարհային դասական լավագույն ստեղծագործությունների  իմացում լսողության միջոցով:
Ունկնդրվող նյութերն ընտրված են ազգային, հոգևոր և դասական երգերից, պարեղանակներից, հայ և այլազգի կոմպոզիտորների լավագույն դասական ստեղծագործություններից:

Պար

Պարը իր շարժումային համակարգով մի լեզու է, որն արտահայտում է մարդու հոգեվիճակը, հույզերն ու ապրումները` ուղեկցվելով երգով, երաժշտությամբ, հարվածային նվագարանների կամ ծափերի ռիթմիկ պատկերով:
Պարի գործունեության խնդիրն է` ավանդական պարին շարժումային համակարգի, զգացողության փոխանցում երեխային: Շատ կարևոր է, որ ուսուցանվի մաքուր ավանդական պար: Ավանդական պարերը կարող են պարել բոլորը, դրանք բնական շարժումներից են կազմված, մատչելի են, հասկանալի: Երգացանկում տեղ գտած պարերգերը կարող են կատարվել պարի ուղեկցությամբ: Նախակրթարանում 5-6 տարեկանները կարող են ազգային պարային շարժումներ կատարել, ավելի փոքրերի համար՝ դժվար է:

Ռիթմիկ և երաժշտա-ռիթմիկ վարժություններ

Ռիթմիկ և երաժշտա-ռիթմիկ վարժությունների նպատակը սովորողների երաժշտական ունակությունների, ռիթմի զգացողության զարգացումն է, հնչյունի տևողության ճիշտ կատարումը:

Ծեսերի, ծիսական գործողությունների իրականացում

Ազգային ծեսեր, տոներ. նկարագրություն

Նախակրթարանում երեխայի ներդաշնակ հոգևոր զարգացման կարևոր խնդիրներից մեկը ազգային մշակույթի յուրացումն է՝ ծեսեր, տոներ: Խնդրի իրագործման համար սաները.

  • սովորում են ծիսական և ծեսին համապատասխան երգեր, ասույթներ, ասիկներ, օրհնանքներ,
  • նկարում են

ա. ծիսական հերոսներին,

բ. ծիսական պարագաներ,

  • պատրաստում են ծիսական պարագաներ դաստիարակի, ծնողի օգնությամբ,
  • խաղարկում են ծիսական գործողություններ,  ծիսական խաղեր,
  • բեմականացնում են երգեր,
  • կատարում են բնագիտական փորձեր,
  • գնում են ուսումնական ճամփորդության,
  • հորինում են հանելուկներ, հեքիաթներ, գովք, օրհնանք,
  • վերապատմում, փոխադրում են իրենց տպավորությունները:

Սանը, քայլ առ քայլ, անկաշկանդ միջավայրում, ամենօրյա արդյունավետ գործունեությամբ, լիիրավ մասնակցությամբ, կարողություններ և հմտություններ ձեռք բերելով՝ յուրացնում է ծեսը:

Ի՞նչ խնդիրներ են լուծվում.

  • նյութի յուրացում
  • կարողությունների դրսևորում,
  • խոսքի զարգացում,
  • տարբեր կարողությունների դրսևորում, հղկում, մի շարք հմտությունների ձեռքբերում, մշակում (լեզվական, թատերական),
  • գրական — գեղարվեստական ճաշակի զարգացում,
  • ինքնադրսևորում, ձերբազատում բարդույթներից:

Այս աշխատանքները նպաստում են.

  • երեխայի բառապաշարի հարստացմանը,
  • մտածողության ձևավորմանը,
  • ստեղծագործական երևակայության զարգացմանը,
  • ինքնուրույն աշխատելու ունակության ձևավորմանը,
  • բավարարվում է նրա ինքնահաստատման – ինքնադրսևորման պահանջը,
  • ձեռք է բերվում խմբով աշխատելու, ինքնակազմակերպման հմտություններ,
  • զարգանում է գեղարվեստական ճաշակը (նկարչություն, ձեռարվեստ, երաժշտություն և այլն),
  • ավելի մոտիկից ճանաչելու իրենց դաստիարակներին, տատիկներին, պապիկներին, ծնողներին, հարազատներին:

Սանը կիմանա                                                            

  • ազգային ծեսը,
  • ազգային սովորույթները,
  • հայկական ժողովրդական և ծիսական երգերը,
  • ծիսական կերպարները,
  • ժողովրդական, մանկական, ծիսական խաղերը,
  • ծիսական կերակրատեսակները,
  • ծիսական պարագաները:

Սանը կկարողանա

  • երգել հայկական ժողովրդական և ծիսական երգեր,
  • պատրաստել ծիսական պարագաներ,
  • խաղալ ժողովրդական, մանկական, ծիսական խաղեր: 

Սանը կլինի 

  • ծեսը իմացող ակտիվ մասնակից, փոխանցող, տարածող:

Ծեսն այն միջավայրն է, որտեղ սովորողները ծեսի նախապատրաստական և իրականացման ընթացքում կիրառում են իրենց կարողությունները, հմտությունները, գիտելիքները:

Գործունեության ձևերի ինտեգրումը ծեսի նախապատրաստական շրջանում և իրագործելիս

Մայրենի  — գիտեն ծեսը, ծիսական ավանդություններ և զրույցներ, ասույթներ, առած-ասացվածքներ, բանաստեղծություններ, կարողանում են խաղարկել ծիսական գործողություններ, կարողանում են պատմել  իրենց կատարածը, գեղարվեստորեն ներկայացնել, ինքնուրույն խաղարկել ստեղծագործական մոտեցում պահանջող ծիսական գործողություններ (օրինակ՝ Բարեկենդանի ծեսին):

Մարմնակրթություն  — գիտեն և կարողանում են խաղալ ժողովրդական, մանկական, ծիսական խաղեր:

Բնագիտություն  — կարողանում են պատրաստել ծիսական բուսական պարագաներ (օրինակ՝ զատկական ածիկ), գիտեն այն բույսերը, որոնք օգտագործվում են ծեսերին և ունեն դրանց մասին, այդ տարիքին համապատասխան, գիտելիքներ:

Ձեռարվեստ, կերպարվեստ  —  պատրաստել ծիսական պարագաներ, կատարել նյութի ընտրություն:

Խոհանոց  — ազգային ծիսական և այլ կերակրատեսակներ պատրաստելիս դաստիարակի, ծնողի կողքին լինել մասնակից:

Մաթեմատիկա  — կարողանում են հաշվել կերակրի համար նախատեսված մթերքը, պարագաներ պատրաստելու համար՝ չափել նյութը, հաշվել գնումները (մետր, սանտիմետր և այլն, կիլոգրամ, գրամ և այլն, դրամ):

Գործնական աշխատանք

Ազգային ծեսն այն միջավայրն է, որտեղ բոլորը ինքնադրսևորվելու, ստեղծագործելու, որոնելու, հայտնաբերելու, երևակայելու, իմացածը կիրառելու լայն հնարավորություն ունեն: Այսօր, հատկապես գյուղական վայրերում, դեռ կարելի է տեսնել փոքրիկ    «հարսիկի» ձեռքը բռնած մանկանց, ովքեր Ջանգյուլումի գովքի տեսարանն են ներկայացնում:  Կան վայրեր, որտեղ դեռ պահպանվել է Համբարձման ծեսը և իրականացվում է: Ազգային ծեսերի խաղարկման մեջ մանուկը հիմնականում կարող է ընդգրկվել իր տարիքին համապատասխան ծիսական գործողություններ կատարելով, ծիսական և մանկական խաղեր խաղալով: Խաղային նախադրյալների հետ մեկտեղ առարկայական գործունեությունը պայմաններ է ստեղծում և նպաստում արդյունավետ գեղարվեստական գործունեության (նկարչության, ծեփի, կառուցողական գործունեության) տարրերի դրսևորմանը: Ծեսն ամբողջությամբ իմանալու, ըմբռնելու, իրենը դարձնելու համար հարկավոր է անպայման մասնակից լինել, ներառվել նախապատրաստական գործընթացին, ծիսական միջավայրի ստեղծմանը, որն իր կարևոր ազդեցությունն է թողնում երեխայի զարգացման բոլոր ոլորտների վրա:

Ամանորի և Սուրբ Ծննդյան ծիսական արարողակարգերի հետ ծանոթությամբ սկսվեց մեր ծիսական երթը: Ծանոթացանք նախկինում իրագործված Ամանորի և Սուրբ Ծննդյան ծիսակարգերի հետ, որոշեցինք գործողությունների այն չափաբաժինը, որով աշխատելու ենք: Յուրացրեցինք ազգագրական նյութը՝ ծիսական երգեր, պարեր, պարերգեր, խաղերգեր, պատրաստեցինք ծիսական պարագաներ, այդ թվում՝ չարխափան: Խաղացինք ընկուզախաղեր, որտեղ մեր երևակայությամբ ստեղծեցինք նոր խաղեր: Պատրաստեցինք ծիսական կերակրատեսակներ՝ գեղարվեստական ձևավորմամբ: Ծիսական թխվածքաբլիթներով՝ «Ասիլ Բասիլներով» և այլ Ամանորի և Սուրբ Ծննդյան հետ առնչվող թեմայով պատրաստված պարագաներով ձևավորեցինք ծիսական ճյուղը:  Ազգային ծիսական միջավայր էր ստեղծվել, որտեղ մեծով, փոքրով ազատ ու անկաշկանդ խաղացինք, ուրախացանք, մեր իմացական, զգայական դաշտը լցվեց նոր, թարմ նորույթով, որն, ըստ էության, բոլորովին էլ նոր նյութ չէր, բայց մեզ համար էր նորություն:  Այդ ազգային բնական միջավայրում բնական ճանապարհով էլ փաստորեն նախկինում զարգանում էր հայ մարդու գեղագիտական ճաշակը:

Բարեկենդանն իրականացրեցինք կրթահամալիրի տոնի՝ Ղափամայի ծեսի  հետ, Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու բակում: Դդումից պատրաստել էինք ոչ միայն ղափամա, այլև  տարբեր կերպարներ: Բարեկենդանին հատուկ ձևավորված ուտեստները, պարագաները զարդարում էին եկեղեցու հարակից տարածքը: Միասին երգեցինք նախօրոք ուսուցանված ծիսական երգեր, պարեցինք, ուրախացանք, խաղացինք, խաղացրեցինք ծիսական կերպարներին՝ Ուտիս տատին և Ակլատիզին, որոնց տիկնիկները պատրաստել էինք քոլեջում:

Տեառնընդառաջին մենք չզգացինք, թե ինչ սիրով ու ճաշակով պատրաստեցինք ոչ միայն ծիսական սեղանը՝ ծիսական կերակրատեսակներով, ձեռագործ աշխատանքներով, այլև արագ ստեղծեցինք հարսանեկան «Տինի պսակ»-ի սցենար, որտեղ բոլորս հարսանքավորներ, նվագածուներ, գործող անձինք էինք: Այսպես արագ, քայլ առ քայլ, յուրացնելով ծեսը, ինքներս էինք ինքնադրսևորվում, ստեղծագործում, հմտանում, արագ կողմնորոշվում: Ու խաղացինք մեր «Տիկնի պսակ»-ը՝ մեր ստեղծած ծիսական գեղարվեստական միջավայրում, խաղացինք մանկացած, ազգային մշակույթը յուրացրած, ընթացքում ստեղծագործեցինք, հորինեցինք, ինքնամոռաց երգեցինք ու պարեցինք, թռանք կրակի վրայով, այրեցինք ցանկությունների ճյուղը, որի վրա կապած յուրաքանչյուր լավ ցանկություն ջերմանալու և իրականանալու էր, իսկ ամեն վատ երևույթ կրակի հետ այրվելու և վերանալու էր: Այդպես կարծեցինք…
… Տերնդե՜զ, փեշդ վառե,
Օր ազատվես օձե, չարե …

Ծաղկազարդ (Ծառզարդար), Զատիկ

Ծաղկազարդը  Մեծ Պասի նախավերջին կիրակնօրյա տոնն է (Զատկից մեկ շաբաթ առաջ), որի ակունքները գալիս են նախաքրիստոնեական հեռավոր ժամանակներից: Տոնի ծիսական արարողությունների մեծ մասը նվիրված է գարնան զարթոնքին: Գարնանը բնությունն սկսում է ծաղկել, փթթել և արգասավորվել, հետևաբար, ծաղիկների առատության երևալու հետ է կապված տոնի Ծաղկազարդ անվանումը: Ծաղկազարդ անունը զուտ հայերեն լինելով, տոնական կամ քրիստոնեական ծագում էլ չունի: Իրավացի կլինի ենթադրել, թե Ծաղկազարդը Վարդավառ անվան նման հին ու հեթանոսական տոն է հայերի մոտ, որը ժամանակների և պարագաների նմանությամբ Երուսաղեմ գալու տոնին խառնվեց և մեկի անունը մյուսին տրվեց:

Ծաղկազարդին (Ծառզարդար), Զատիկին տարբեր աղբյուրներից ուսումնասիրեցինք ծեսերի ծիսական արարողակարգը: Սաներին ուսուցանեցինք Ծաղկազարդի, Զատիկի հոգևոր, ծիսական, ազգային երգեր, խաղերգեր: Ձեռարվեստի գործունեության մեջ ներառվեց զատկական ծիսական կերպարների, պարագաների պատրաստում: Ածիկի համար օգտագործվեցին ոչ միայն ափսեներ, այլև այլ իրեր, որոնց մեջ ցորենի, ոսպի և այլ սերմեր ծլելով, ստեղծեցինք հետաքրքիր միջավայր՝ ձևավորելով յուրօրինակ զատկական կոմպոզիցիա: Սաները նախշազարդեցին զատկական ձվերը, տվեցին կերպարային լուծումներ: Հետաքրքիր և ազգային-ծիսական միջավայրի ստեղծման համար կավից, այլ նյութերից, պատրաստեցինք պարագաներ՝ վզնոց, թևնոց, կոլաժ և այլն: Զատկական ճյուղը զարդարվեց սաների ձեռքի աշխատանքով:

Ծաղկազարդի (Ծառզարդար), Զատիկի տոնակատարություն Աշտարակում 

Ապրիլի 6-ին «Նախադպրոցական կրթության շրջանավարտների ավարտական համայնքային ծես» երկարաժամկետ նախագծով Աշտարակի քաղաքային զբոսայգում իրականացվել է «Ծաղկազարդի «(Ծառզարդար), Զատիկի տոնակատարություն Աշտարակում» , որին ներկա էին կրթահամալիրի տնօրեն տիար Աշոտ Բլեյանը, Աշտարակի Քաղաքապետարանի նախակրթարանների բաժնի տեսուչ Մարինե Յազչյանը, Քոլեջի և Դպրոց-պարտեզի դիպլոմային նախագծի շրջանավարտներս:

Համբարձում

Համբարձման օրը, առավոտյան պատարագից հետո աղջիկների խումբը, «Ծաղկամոր» տիկնիկը ձեռքերին, մտնում էր բակերը, երգելով բարեմաղթություններ հղում տանտերերին, նրանց ծաղկեփունջ ու փարչի «աստղունք» դրած ջուր նվիրում` փոխարենը ձու, կարագ, կաթ, պանիր ստանում: Տղաներն էլ, նույն նպատակով, «փնջում» էին եզը կամ կովը (զարդարում էին ծաղիկներով) և նույնպես պտտվում տնետուն:

Քոլեջի նախադպրոցական բաժնի դիպլոմային նախագծի շրջանավարտներս, Արևմտյան դպրոց-պարտեզի նախակրթարանի սաների խմբի հետ , դաստիարակի, երաժշտության դաստիարակի հետ, «Ծաղկամոր» տիկնիկը ձեռքերին, այցելեցինք մյուս խմբերին, առանձին անձանց, սովորողներին: Երգեցինք գովքի երգեր, փոխարենը ստացանք հյուրասիրություն՝ կոնֆետ, թխվածք, իսկ սափորի մեջ գցեցին ինչ որ իր, որը հետո պետք է գալու վիճակահանության ժամանակ: Գովքն ավարտելուց հետո, ծաղիկեփնջերով, ծաղկեպսակով դուրս եկանք բակ, նստեցինք կանաչապատ հարթ տարածքում: Մեր ձեռքին` վիճակի սափորն էր, որի մեջ գովքի ծիսական գործողության համար գցված անձնական իրերն են: «Վիճակի երգը»-ի կատարման ընթացքում «հարսիկը» սափորից հանում է որևէ իր: «Ծաղկամոր» տիկնիկը բռնած երեխան ծղոտե զամբյուղից հանում է վիճակը:

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Մանկավարժական և ծեսերին առնչվող մասնագիտական գրականության ուսումնասիրության, ազգային տոներին ու ծեսերին անձնական մասնակցության, դրանք երեխաների համար նախարատրաստելու և փորձարկելու արդյունքում եկանք մի շարք եզրահանգումների.

  • Երեխայի նրա հուզական ոլորտի զարգացման և զգայական փորձի հարստացման տեսանկյունից կարևոր տեղ ունի գեղագիտական դաստիարակությունը, որը կոչված է  ձևավորելու երեխաների ինչպես գեղագիտական այնպես էլ  գեղագիտա-գեղարվեստական ընդունակություններն ու կարողությունները ։
  • Ազգային տոները, ծեսերն ու ծիսակարգերը մեծ հնարավորություն են տալիս երեխաների գեղագիտական դաստիարակության համար թե՛ գիտելիքների հարստացման, թե՛ երաժշտական կարողությունների ու ճաշակի ձևավորման, թե՛  գեղարվեստական հմտությունների զարգածման տեսանկյունից։
  • Գեղագիտական դաստիարակության բովանդակությունը ներառում է մի կողմից՝ հայրենի բնության գեղագիտական ազդեցությունը, արվեստի ներգործությունը, ժողովրդական բանահյուսությունը, մյուս կողմից՝ ինքնուրույն գեղարվեստական գործունեությունը։
  • Երեխայի զարգացման համար անհրաժեշտ է անկաշկանդ միջավայր, որտեղ նա կկարողանա արձագանքել շրջապատին: Այն պիտի լինի բնության և սոցիալական միջավայրի համակցված մոդել, որպեսզի երեխային մղի սեփական գործողությունները համաձայնեցնելու այդ միջավայրի օրենքներին: Ուսուցումը զարգացման բնականոն գործընթացն ամրապնդող և մշակութային գործոններ ձևավորող միջոց է:
  • Ազգային տոներին, ծեսերին մասնակցելու արդյունքում երեխան առնչվում է ազգային երգ ու պարին, սովորույթներին, մշակույթին, ձեռք է բերում նոր գիտելիքներ ու փորձ։
  • Ծեսի իրագործման ճանապարհը բնական միջավայր է ստեղծում երեխայի գիտելիքների, հմտությունների գործնական արդյունավետ կիրառման համար:

Օգտագործված գրականություն

5-6 տարեկաններ. Դաստիարակի ուղեցույց

С. А. Козлова, «Дошкольная педагогика»

Նախադպրոցական մանկավարժություն. Նաիրա Գրիգորյան

Ազգային ծեսեր, տոներ. նկարագրություն

Նախադպրոցական մանկավարժություն

Реклама

Ամառային ճամբար

Մայիսի 29-ից հունիսի 15-ի անհատական աշխատաժամանակ

ԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

                                                  ՀԱՄԲԱՐՁՄԱՆ ԾԵՍ

Համբարձման օրը, առավոտյան պատարագից հետո, աղջիկների խումբը, «Ծաղկամոր» տիկնիկը ձեռքերին, մտնում էր բակերը, երգելով բարեմաղթություններ հղում տանտերերին, նրանց ծաղկեփունջ ու փարչի «աստղունք» դրած ջուր նվիրում` փոխարենը ձու, կարագ, կաթ, պանիր ստանում: Տղաներն էլ, նույն նպատակով, «փնջում» էին եզը կամ կովը (զարդարում էին ծաղիկներով) և նույնպես պտտվում տնետուն: Նախակրթարանում խմբի սաներից մի քանիսը կազմում են փոքր խումբ, վերցնում «Ծաղկամոր» տիկնիկը, այցելում են մյուս խմբերը: Երգում են գովքի երգեր, փոխարենը ստանում հյուրասիրություն՝ կոնֆետ, թխվածք, իրենց ձեռքով պատրաստած որևէ ձեռագործ իր:Սաները, ծաղիկները` ձեռքերին, ծաղկեպսակը` գլխին, գալիս են ու շրջանաձև նստում բացօթյա կանաչ տարածքում: Նրանցից մեկի ձեռքին «Ծաղկամայրն» է, մյուսի ձեռքին` վիճակի սափորը (նախօրոք յուրաքանչյուր երեխա որևէ իր կամ խաղալիք է դնում դրա մեջ), երրորդը՝ «Հարսիկն» է: Նրանք երեքով նստում են մեջտեղում: Ծղոտից զամբյուղը` մրգերով ու այլ հյուրասիրություններով, դրվում է «Ծաղկամոր» տիկնիկը բռնած երեխայի մոտ: Երգում են «Վիճակի երգը»: «Հարսիկը» վիճակի սափորից հանում է որևէ իր: «Ծաղկամոր» տիկնիկը բռնած երեխան ծղոտե զամբյուղից որևէ միրգ կամ քաղցրավենիք վերցնելով, տալիս է այդ իրը դրած երեխային: Եթե երգի ընթացքում բոլորը չեն հասցնում հանել վիճակ, նորից են երգում ու շարունակում վիճակ հանելու արարողությունը: Բոլորին վիճակ հանելուց հետո, կանգնում են շրջանաձև և պարում ազգային պար:

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Երիտասարդների հրաձգության առաջնություն

Մայիսի 18-20-ը տեղի ունեցավ գնդակային հրաձգության ՀՀ երիտասարդների առաջնությունը: Առաջնությանը մասնակցեցին  կրթահամալիրի ավագ դպրոցի սովորողները: Մեր սովորողներին, ինչպես միշտ դիմավորեցին շատ ջերմ: Այս մրցաշարում  աչքի ընկավ 10-2 դասարանի սովորող Աստղիկ Մանուկյանը, նա նախորդ մրցաշարի արդյունքը գերազանցեց քսան միավորով, որը շատ ուրախացրեց ինձ և  հրաձգության հավաքականի ավագ մարզիչ Սերյան Նիկողոսյանին: Մեկնարկից հետո մեր սովորողները հանդիպեցին ատրճանակի մարզիչ Արմեն Ավագյանի հետ, քննարկեցին վարժության ժամանակ կատարած սխալները և տեխնիակական վրիպումները, տարբեր խորհուրդներ ստացան  տակտիկական գործողությունների վերաբերյալ: Այս ամենը քրտնաջան աշխատանքի արդյունքն է: Կրթահամալիրի սովորողները մրցումներից վերադարձան ոգևորված, նրանք խոստացան ավելի լավ պարապել, որպեսզի մյուս մրցմանը ավելի բարձր արդյունքներ գրանցեն:

 

Մայիսյան մրցաշար

Նախագծի անվանումը՝  ՀՀ երիտասարդների բաց առաջնություն, մասնակցություն  Երևանի հրաձգության մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց:

Նախագծի ժամկետը՝   մայիսի 18-20-ը

Մասնակիցներ՝ Միջին և ավագ դպրոցների սովորողները

 

Նպատակը՝ հրաձգությամբ զբաղվող խմբի մոտ բարձրացնել հետաքրքրությունը մրցաշարերի նկատմամբ, մրցաշարի ժամանակ, ձեռք բերել նոր ոչ սեբաստացի ընկերներ

Խնդիրներ՝ Հրաձգությամբ զբաղվող խմբի մոտ  բարձրացնել և կատարելագործել պարապմունքների ընդացքում ձեռք բերած մարզական հմտությունները, կոփել կամային հատկությունները մինչև վերջ դիմանալ մրցակցային փուլին,  պարապմունքների ընդացքում  կատարած տակտիկան և տեխնիկան կիրառել ,

Արդյունքը՝ Ունենալ նոր, ոչ սեբաստացի ընկերներ: Մասնակցել մրցաշարին: Ներկայացնել մեր մարզական գործունեությունը:  Նոր գործընկերներին հրավիրել  մասնակցելու տարբեր կրթահամալիրային ստուգատեսների: Սովորողները իրենց բլոգներում լուսաբանում  են մրցաշարի մասին:

Ծաղկազարդի (Ծառզարդար), Զատիկի տոնակատարություն Աշտարակում

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Ապրիլի 6-ին «Նախադպրոցական կրթության շրջանավարտների ավարտական համայնքային ծես» երկարաժամկետ նախագծով Աշտարակի քաղաքային զբոսայգում իրականացվել է Ծաղկազարդի «(Ծառզարդար), Զատիկի տոնակատարություն Աշտարակում» , որին ներկա են եղել կրթահամալիրի տնօրեն տիար Աշոտ Բլեյանը, Աշտարակի Քաղաքապետարանի նախակրթարանների բաժնի տեսուչ, Քոլեջի և Դպրոց-պարտեզի դիպլոմային նախագծի շրջանավարտներս:

Համբարձման ծես

 

Это слайд-шоу требует JavaScript.

ամբարձման օրը, առավոտյան պատարագից հետո, աղջիկների խումբը, «Ծաղկամոր» տիկնիկը ձեռքերին, մտնում էր բակերը, երգելով բարեմաղթություններ հղում տանտերերին, նրանց ծաղկեփունջ ու փարչի «աստղունք» դրած ջուր նվիրում` փոխարենը ձու, կարագ, կաթ, պանիր ստանում: Տղաներն էլ, նույն նպատակով, «փնջում» էին եզը կամ կովը (զարդարում էին ծաղիկներով) և նույնպես պտտվում տնետուն: Նախակրթարանում խմբի սաներից մի քանիսը կազմում են փոքր խումբ, վերցնում «Ծաղկամոր» տիկնիկը, այցելում են մյուս խմբերը: Երգում են գովքի երգեր, փոխարենը ստանում հյուրասիրություն՝ կոնֆետ, թխվածք, իրենց ձեռքով պատրաստած որևէ ձեռագործ իր:Սաները, ծաղիկները` ձեռքերին, ծաղկեպսակը` գլխին, գալիս են ու շրջանաձև նստում բացօթյա կանաչ տարածքում: Նրանցից մեկի ձեռքին «Ծաղկամայրն» է, մյուսի ձեռքին` վիճակի սափորը (նախօրոք յուրաքանչյուր երեխա որևէ իր կամ խաղալիք է դնում դրա մեջ), երրորդը՝ «Հարսիկն» է: Նրանք երեքով նստում են մեջտեղում: Ծղոտից զամբյուղը` մրգերով ու այլ հյուրասիրություններով, դրվում է «Ծաղկամոր» տիկնիկը բռնած երեխայի մոտ: Երգում են «Վիճակի երգը»: «Հարսիկը» վիճակի սափորից հանում է որևէ իր: «Ծաղկամոր» տիկնիկը բռնած երեխան ծղոտե զամբյուղից որևէ միրգ կամ քաղցրավենիք վերցնելով, տալիս է այդ իրը դրած երեխային: Եթե երգի ընթացքում բոլորը չեն հասցնում հանել վիճակ, նորից են երգում ու շարունակում վիճակ հանելու արարողությունը: Բոլորին վիճակ հանելուց հետո, կանգնում են շրջանաձև և պարում ազգային պար: